UUID và ULID trên hóa đơn MoMo: 2 mã tiết lộ giờ thanh toán

Hóa đơn MoMo khi đặt xe Green SM có hai chuỗi trông rất “vô nghĩa”. Thật ra đó là UUID và ULID, và cả hai đều cho biết lúc hệ thống tạo đơn, gần như trùng giờ bạn thanh toán. Chỉ vài dòng Python là giải mã được.

1. UUID và ULID trên hóa đơn MoMo

Đây là phần “Thông tin đơn hàng” của một chuyến Green SM mình thanh toán qua MoMo:

• Mã đơn hàng: ff0dd6c9-4f31-11f1-ab17-5ea1c3d07f24
• Mô tả: 01KRJ0NW97G2J53JDWE0F7X90S

Theo tài liệu API của MoMo, orderId và orderInfo đều do đối tác gửi sang. Nên nhiều khả năng hai mã này do Green SM tạo.

2. Mã đơn hàng là UUID phiên bản 1

UUID là số 128 bit, viết thành 32 ký tự hex theo dạng 8-4-4-4-12. Ký tự đầu của nhóm thứ ba cho biết phiên bản: 11f1 → UUID v1, loại tạo từ thời gian.

Thời gian = số khoảng 100 nano giây tính từ 15/10/1582 (ngày bắt đầu lịch Gregory).

3. Mô tả là ULID

ULID cũng 128 bit nhưng chỉ có 26 ký tự, dùng bảng chữ Crockford Base32:

• 01KRJ0NW97 (10 ký tự đầu): 48 bit thời gian Unix, tính bằng mili giây. Vì vậy ký tự đầu luôn từ 0 đến 7.
• G2J53JDWE0F7X90S (16 ký tự sau): 80 bit ngẫu nhiên.

Crockford Base32 là cách viết số theo cơ số 32: dùng 0–9 và A–Z nhưng bỏ I, L, O, U để khỏi đọc nhầm với số 1 và 0. Mỗi ký tự là một “chữ số” có giá trị từ 0 đến 31 (A = 10, Z = 31). Thời gian nằm ở đầu, nên sắp ULID theo chữ cái cũng là sắp theo thời gian.

4. Giải mã UUID và ULID bằng Python

Python có sẵn module uuid. Với ULID, chỉ cần một hàm nhỏ đổi 10 ký tự đầu ra mili giây.

import uuid
from datetime import datetime, timedelta, timezone

VN = timezone(timedelta(hours=7))  # Múi giờ Việt Nam

# ----- 1. Giải mã UUID v1 (Mã đơn hàng) -----
ma_don = uuid.UUID("ff0dd6c9-4f31-11f1-ab17-5ea1c3d07f24")
print("Phiên bản UUID:", ma_don.version)

# UUID v1 đếm số khoảng 100 ns kể từ 15/10/1582
moc_1582 = datetime(1582, 10, 15, tzinfo=timezone.utc)
thoi_gian_uuid = moc_1582 + timedelta(microseconds=ma_don.time // 10)
print("Thời điểm UUID:", thoi_gian_uuid.astimezone(VN))
print("Clock sequence:", ma_don.clock_seq)
print("Node:", format(ma_don.node, "012x"))

# ----- 2. Giải mã ULID (Mô tả) -----
BANG_CHU = "0123456789ABCDEFGHJKMNPQRSTVWXYZ"  # Crockford Base32

def ulid_sang_thoi_gian(ulid):
    mili_giay = 0
    for ky_tu in ulid[:10]:  # 10 ký tự đầu = 48 bit thời gian
        mili_giay = mili_giay * 32 + BANG_CHU.index(ky_tu)
    return datetime.fromtimestamp(mili_giay / 1000, tz=VN)

mo_ta = "01KRJ0NW97G2J53JDWE0F7X90S"
thoi_gian_ulid = ulid_sang_thoi_gian(mo_ta)
print("Thời điểm ULID:", thoi_gian_ulid)

# ----- 3. So sánh hai mốc thời gian -----
chenh = (thoi_gian_uuid - thoi_gian_ulid).total_seconds() * 1000
print(f"UUID tạo sau ULID: {chenh:.0f} ms")

Hai chỗ cần để ý:

• ma_don.time // 10: ma_don.time là số khoảng 100 ns tính từ 15/10/1582. Dấu // là phép chia lấy phần nguyên trong Python (ví dụ 25 // 10 = 2). Vì 1 micro giây = 10 × 100 ns, chia 10 sẽ ra số micro giây, đúng đơn vị mà timedelta nhận.
• Vòng for trong hàm ULID: mỗi ký tự Base32 mang 5 bit, nên nhân 32 rồi cộng dồn.

Kết quả

Phiên bản UUID: 1
Thời điểm UUID: 2026-05-14 08:12:37.628487+07:00
Clock sequence: 11031
Node: 5ea1c3d07f24
Thời điểm ULID: 2026-05-14 08:12:37.415000+07:00
UUID tạo sau ULID: 213 ms

Và… khớp luôn! Cả hai đều chỉ về 08:12:37 ngày 14/05/2026, ULID tạo trước UUID khoảng 213 ms. Nhiều khả năng ULID là mã chuyến đi nội bộ, còn UUID là mã giao dịch gửi sang MoMo.

5. So sánh UUID và ULID

ID tăng theo thời gian giúp index cơ sở dữ liệu chèn gọn, vì bản ghi mới luôn nằm cuối. UUID v4 thì chèn lung tung khắp index. Vì vậy nhiều hệ thống mới chọn ULID hoặc UUID v7.

6. Bài tập

1. Mở lịch sử giao dịch MoMo của bạn, tìm một mã đơn hàng rồi xác định nó có phải UUID không, nếu có thì là phiên bản mấy.
2. Viết hàm ngược lại: nhận một thời điểm và trả về 10 ký tự đầu của ULID.
3. Dùng uuid.uuid1() tạo một UUID ngay trên máy bạn, giải mã bằng hàm trong bài rồi so với giờ hệ thống. Nếu chưa quen import, xem lại bài Sử dụng module và package trong Python.

Tóm lại, một mã đơn hàng nhìn “vô hại” vẫn có thể tiết lộ giờ giao dịch. Biết cách đọc ID sẽ giúp bạn chọn đúng loại ID khi tự thiết kế hệ thống.